Benedyktyni w Mogilnie [1179] 1520-1833

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

8 lutego 2016

Benedyktyni, zgromadzenie zakonne założone w 529 r. W swojej regule mnisi kładli nacisk na modlitwę oraz pracę umysłową i fizyczną. Przyczynili się do rozwoju budownictwa sakralnego, piśmiennictwa (przepisywanie ksiąg), rzemiosła artystycznego (iluminiatorstwo) oraz szpitali. Do Polski dotarli w XI w.

Klasztor benedyktynów w Mogilnie należał do najstarszych klasztorów w Polsce. Jego początki wiążą się z fundacją Bolesława Szczodrego, dokonaną po 1065 r. Na czele opactwa stał opat, a konwentowi przewodził przeor. Wg dokumentu fundacyjnego uposażenie klasztoru składało się z 24 wsi w Wielkopolsce i na Kujawach, 3 kościołów, 7 wsi, 10 grodów na Mazowszu, myta na Skrze, Bugu, Narwi i Wiśle. Konwent miał sprawować funkcje misyjne. W XIII w. uzyskał immunitet prawny i gospodarczy. Umożliwiło to lokację wsi klasztoru i miasta Mogilna (1398 r.) na prawie niemieckim. W 1414 r. klasztor uzyskał wójtostwo mogileńskie, a w 1426 r. patronat nad drewnianym kościołem św. Jakuba. W XVI w. w jego miejsce wzniesiono murowany kościół w stylu gotyckim, konsekrowany w 1592 r. Przebudowa romańskich budynków klasztoru i klasztornego kościoła św. Jana trwała do XVI w. Klasztor nie prowadził szkoły parafialnej. Biblioteka klasztorna w 1824 r. liczyła 608 tomów. W pierwszych dziesięcioleciach XVIII w. klasztor znacznie zubożał. W 1773 r. władze pruskie sekularyzowały Mogilno i skonfiskowały dobra ziemskie należące do klasztoru. W 1833 r. konwent mogileński został rozwiązany. Budynki poklasztorne przeznaczono na mieszkania dla wikariuszy i na szkoły, a kościół św. Jana w 1867 r. stał się kościołem parafialnym.

Zachowana spuścizna liczy 110 jednostek aktowych, w tym 50 dokumentów, 1 księgę i 59 teczek akt. Najcenniejszą jednostką jest sumariusz archiwaliów klasztornych z XVIII w., pozwalający na podstawie krótkich, lakonicznych adnotacji zorientować się w tematyce zaginionych dokumentów. Zachowane dokumenty dotyczą uposażenia klasztoru, w mniejszym stopniu odnoszą do jego działalności religijnej. Liczną grupę stanowią dokumenty z pierwszej ćwierci XV w. dotyczące inkorporacji kościoła św. Jakuba w Mogilnie do klasztoru mogileńskiego. Jeden z zachowanych dokumentów datowany na 1103 r. jest XIII-wiecznym falsyfikatem. Nie zachowały się materiały dotyczące starań klasztoru o uzyskanie immunitetu prawnego i gospodarczego, a także jego działalności w zakresie lokacji wsi na prawie niemieckim w XIII/XIV w. Zachowane akta wyodrębniają się w cztery grupy: życie religijne i jego organizacja, uposażenie klasztoru, karne sprawy sądowe, sprawy majątkowe klasztoru po 1772 r. Nie zachowały się materiały o wewnętrznej organizacji klasztoru. Brak jest także archiwaliów z ostatniego okresu istnienia klasztoru, tj. z lat 1796-1832.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Benedyktyni - plansza informacyjna

    Benedyktyni - plansza informacyjna

  • Powiększ zdjęcie Klasztor benedyktynów w Mogilnie, sygnatura 69, Pieczęć konwentu mogileńskiego, Mogilno, 20.03.1795

    Klasztor benedyktynów w Mogilnie, sygnatura 69, Pieczęć konwentu mogileńskiego, Mogilno, 20.03.1795

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2016-02-08
Data publikacji:2016-02-08
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Krzysztof Klapka
Liczba odwiedzin:3770