Cystersi w Koronowie, pow. Bydgoszcz 1232-1847

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

8 lutego 2016

Cystersi, zakon mniszy założony w 1098 r. we Francji. Początkowo cystersów obowiązywała surowa asceza, wprowadzili proste pożywienie, znacznie uprościli liturgię, a także zrezygnowali z wszelkich beneficjów i monopoli feudalnych, podejmując pracę na roli. W XIII w. odeszli od ścisłej reguły ubóstwa, przyjmując liczne nadania ziemskie z ludnością zależną. Rozwinęli rolnictwo, ogrodnictwo, sadownictwo, hodowlę owiec i zwierząt pociągowych. Do Polski cystersi przybyli w XII w., kładąc podwaliny pod polskie chrześcijaństwo i polską kulturę. 

Klasztor był lokowany w 1250 r. w Byszewie przez skarbnika kujawskiego Mikołaja, za poparciem księcia Kazimierza Konradowica. Następnie został przeniesiony do wsi Smeysze (Koronowo), gdzie powstały murowane zabudowania klasztorne. W 1315 r. klasztor już stał, nie można jednak określić czy cały. Ostateczne zakończenie budowli około połowy XIV w. W 1368 r. klasztor przystąpił do lokacji miasta Koronowa na prawie magdeburskim. Rozwój klasztoru do początków XV w. sprawił, że stał się największym właścicielem ziemskim na Północnych Kujawach, posiadając na początku XV w. 53 miejscowości. Wojny z Krzyżakami przyniosły zniszczenia i rabunki, po czym nastąpił okres rozwoju. W 1523 r. sufragan gnieźnieński konsekrował kościół i siedem nowych ołtarzy. Opat Adam Mirakowski ufundował szpital św. Ducha (rozebrany w 1832 r.), przebudowano kościół parafialny. Kolejne straty przyniosły klasztorowi wojny w latach 1655-1660 i wojna północna. Zniszczenia te zostały jednak usunięte, a sytuacja klasztoru na tyle się poprawiła, że rozpoczęto budowę nowych obiektów klasztornych i zmianę wyposażenia kościoła. Prawdopodobnie w latach 40. XVIII w. powstała nowa rezydencja opata, a następnie nowe zabudowania klasztorne oraz liczne zabudowania gospodarcze. Po 1772 r. władze pruski poddały klasztor nadzorowi i kontroli, zmierzając do jego stopniowej likwidacji. Ostateczna likwidacja klasztoru nastąpiła w 1819 r. Zabudowania klasztorne przeznaczono na więzienie, a kościół stał się parafialnym.

 Akta cystersów w Koronowie to najlepiej zachowany zespół akt klasztornych. Liczy ogółem 561 jednostek aktowych, z których 223 to dokumenty. Zachował się również kopiariusz dokumentów. Wśród dokumentów występują papieskie, zwierzchnich władz zakonnych, królewskie i książęce oraz wystawione przez klasztor i osoby prywatne. Dokumenty pochodzą z XIII-XVIII w., a dotyczą przede wszystkim różnych form uposażenia klasztoru, nadania dóbr, np. zatwierdzenie Kościoła Bożego Ciała w Koronowie wraz z parafią, zwolnień z powinności na rzecz państwa, rozstrzygnięć spraw spornych oraz lokowania wsi na prawie magdeburskim. Akta własne odnoszą się do spraw wewnętrznych klasztoru oraz majątku klasztoru. Powstały głównie w XVIII w., ale znajdują się w nich informacje dla okresu wcześniejszego. Akta pruskich urzędów powstały w związku z przejęciem kontroli nad klasztorem i jego majątkiem, roszczeniami majątkowymi wobec klasztoru i osób trzecich.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Cystersi - plansza informacyjna

    Cystersi - plansza informacyjna

  • Powiększ zdjęcie Klasztor cystersów w Koronowie, sygnatura 11, Pieczęć biskupa włocławskiego Wisława, Włocławek, 28.04.1288

    Klasztor cystersów w Koronowie, sygnatura 11, Pieczęć biskupa włocławskiego Wisława, Włocławek, 28.04.1288

  • Powiększ zdjęcie Klasztor cystersów w Koronowie, sygnatura 29, Jakub Świnka, arcybiskup gnieźnieński nadaje klasztorowi cystersów w Byszewie dziesięciny z Dzidna i Bralewnicy, Gniezno, 24.04.1300

    Klasztor cystersów w Koronowie, sygnatura 29, Jakub Świnka, arcybiskup gnieźnieński nadaje klasztorowi cystersów w Byszewie dziesięciny z Dzidna i Bralewnicy, Gniezno, 24.04.1300

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2016-02-08
Data publikacji:2016-02-08
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Krzysztof Klapka
Liczba odwiedzin:3405