Osadnictwo nad Wisłą

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

14 lipca 2017

Wisła miała wielkie znaczenie dla mieszkańców obecnego województwa kujawsko- pomorskiego w ciągu ostatnich stuleci. Na terenach nadwiślanych powstały i funkcjonowały liczne osiedla i grody. Najbliższym Bydgoszczy
(a obecnie na terenie miasta) był gród w Wyszogrodzie, położony na lewym brzegu Wisły, w strategicznie ważnym miejscu na pograniczu pomorsko-kujawskim. Gród sprawował kontrolę nad drogą wodną Wisły i traktem lądowym wiodącym z Kujaw na Pomorze Gdańskie oraz ziemię chełmińską. O gród toczono wiele walk. Najstarszy ich opis odnajdujemy w kronice Galla Anonima. W 1330 r. Wyszogród został spalony przez wojska krzyżackie. Jego zadania militarne, administracyjne i gospodarcze przejął Fordon oraz częściowo gród, a od 1346 r. miasto Bydgoszcz.

 

Średniowieczną metrykę mają także inne nadwiślańskie miasta jak: Chełmno, Świecie, Nowe, Grudziądz, Kwidzyn, Gniew i Tczew. Bogatą dokumentację ich historii znajdziemy w bydgoskim archiwum oraz w sąsiednich archiwach w Gdańsku i Toruniu. Skróconym, symbolicznym obrazem ich wielowiekowej historii i związków z Wisłą są panoramy od strony rzeki, wykonane przez bydgoskiego fotografa w początkach XX w. podczas wycieczki parowcem z Bydgoszczy na Hel.

Z zagospodarowaniem trudnych, wymagających dużo pracy i umiejętności, nadwiślanych ziem związana jest dokumentacja osadnictwa olęderskiego. W bydgoskim archiwum zachowały się akta trzech wsi związanych z tego rodzaju osadnictwem: Łęgnowa, Otorowa i Przyłubia. Najstarszym śladem osadnictwa olęderskiego jest kontrakt lokacyjny z 3 I 1594 r., na mocy którego Maciej Przyłubski, wydzierżawia wieś Przyłubie osadnikom olęderskim. Większość zachowanych akt wsi pochodzi z lat zaboru pruskiego. Obok kopii przywilejów dla osadników są w nich m.in. umowy kupna- sprzedaży, sprawy sądowe, szkolne, kościelne i kontrybucje, a także promu przez Wisłę oraz utrzymania brzegów rzeki i strumieni. Odpisy przywilejów i inne dokumenty dla olędrów, a właściwie mennonitów, osiedlanych na terenach nadwiślanych w okolicach Nowego, Grudziądza i Świecia, zachowały się w aktach gruntowych Sądu Grodzkiego w Nowem.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2017-07-14
Data publikacji:2017-07-14
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Bartłomiej Pasieka
Liczba odwiedzin:599