W Święto 11 Listopada. Manifestacje patriotyczne Bydgoszczan 1920 - 1939

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

8 listopada 2016

Bydgoszcz w okresie międzywojennym była miejscem szeregu manifestacji patriotycznych Polaków. Prezentacją niniejszą pragniemy przypomnieć część tych wielkich dni w dziejach międzywojennej Bydgoszczy oraz ukazać atmosferę im towarzyszącą.

Uroczysty powrót do Polski 20 I 1920

Pierwszą okazją do manifestowania patriotyzmu Bydgoszczan było przyłączenie do Polski w styczniu 1920 r. Wydarzenie to z odrodzonym Wojskiem Polskim pod dowództwem gen. Dowbór Muśnickiego w roli głównej, miało bardzo uroczysty przebieg.

Kawaleria przed Teatrem (NAC, sygn. 1-H-349-2)  Kawaleria przed Teatrem (NAC, sygn. 1-H-349-2)

Wojsko Polskie na Starym Rynku
(NAC, sygn. 1-H-349-1)

Kawaleria przed Teatrem
(NAC, sygn. 1-H-349-2)

Piechota polska defiluje na Starym Rynku (APB sygn. 2947/10/ 29) Widok ołtarza (APB, sygn. 2947/10/ 29)
Piechota polska defiluje na Starym Rynku
(APB sygn. 2947/10/ 29)
Widok ołtarza
(APB, sygn. 2947/10/ 29)
Ogłoszenie Polskiej Rady Ludowej w Bydgoszczy (APB, sygn. 118/6)

Ogłoszenie Polskiej Rady Ludowej w Bydgoszczy
(APB, sygn. 118/6)
Odezwa Podkomisariatu NRL w Bydgoszczy (APB, sygn. 189/3267) Odezwa Podkomisariatu NRL w Bydgoszczy (APB, sygn. 189/3267) 

Odezwa Podkomisariatu NRL w Bydgoszczy
(APB, sygn. 189/3267)

 Wystąpienie komisarza generalnego do przejęcia władzy w Bydgoszczy  (APB, sygn. 189/3267)  
 Wystąpienie komisarza generalnego do przejęcia władzy w Bydgoszczy
(APB, sygn. 189/3267)

Józef Piłsudski w Bydgoszczy 6–7 VI 1921

Podkreśleniem związków Bydgoszczy z Rzeczypospolitą służyła wizyta Naczelnika Państwa w dniach 6-7 VI 1921, oczekiwana przez Bydgoszczan. Dali temu wyraz jeszcze pod władzą pruską w czasie wizyty Marszałka w Poznaniu 27 X 1919. Wizyta w Bydgoszczy obejmowała m.in. przejście na dworcu przed kompanią honorową, przywitanie władz miasta, przejazd karocą wśród szpalerów stowarzyszeń, cechów i mieszkańców ul. Dworcową na ul. Gdańską, gdzie Naczelnik przyjął defiladę batalionu reprezentacyjnego 15 dywizji piechoty, a następnie udał się do kamienicy prezydenta Maciaszka, a potem do starostwa. Podczas przejazdu był entuzjastycznie witany przez mieszkańców. Pozdrowił ich z balkonu. Także przejazd do Teatru, jak sam wyjazd był okazją do manifestacji Bydgoszczan.

Marszałek na ulicy Dworcowej (CAW, sygn. 66_1324) Przed defiladą na placu Wolności (CAW, sygn. 66_1325)

Marszałek na ulicy Dworcowej
(CAW, sygn. 66_1324)

Przed defiladą na placu Wolności
(CAW, sygn. 66_1325)
Rysunek szpaleru jednostek wojskowych (APB, sygn. 189,/ 3271)
Rysunek szpaleru jednostek wojskowych
(APB, sygn. 189/3271)

Wizyta Prezydenta S. Wojciechowskiego 3 VIII 1924 

Prezydent Stanisław Wojciechowski został zaproszony przez Prezydenta Bydgoszczy Śliwińskiego z okazji ogólnopolskich regat wioślarskich. Po oficjalnym powitaniu na dworcu kolejowym i w ratuszu Prezydent dokonał otwarcia boiska sportowego oraz odebrał hołd bydgoskich towarzystw sportowych. Na otwarcie regat do Brdyujścia Prezydent udał się parowcem. W programie pobytu było też poświęcenie sztandarów bydgoskich pułków (59, 61 i 62), posiedzenie Izby Przemysłowo- Handlowej, otwarcie wystawy rzemieślniczej w Szkole Przemysłowej, udział w wyścigach konnych 16 Pułku Ułanów oraz uroczysty obiad.

Przywitanie Prezydenta na dworcu

Przywitanie Prezydenta na dworcu
(NAC, sygn. 1-A-289-1 i 2)

Na wycieczce statkiem Na wycieczce statkiem

Na wycieczce statkiem
(NAC, sygn. 1-A-289-4 i 5)

 Program pobytu w Bydgoszczy  Program pobytu w Bydgoszczy
Program pobytu w Bydgoszczy
(APB, sygn. 189/3273)
 Program pobytu w Bydgoszczy  
Program pobytu w Bydgoszczy
(APB, sygn. 189/3273)
 

Prezydent I. Mościcki w Bydgoszczy 31 VII 1927

Wizyta Prezydenta Ignacego Mościckiego miała związek przede wszystkim z uroczystym odsłonięciem pomnika Henryka Sienkiewicza, wystawionym ze składek Bydgoszczan. Przy okazji zwiedził miasto i Muzeum Miejskie oraz wziął udział w uroczystym śniadaniu na swoją cześć, wydanym przez magistrat.

Przywitanie Prezydenta Przejście Prezydenta przed delegacjami

Przywitanie Prezydenta
(NAC, sygn. 1-A-1594)

Przejście Prezydenta przed delegacjami
(CAW, sygn. 003)

Bydgoszcz wita wojsko 15 IX 1937

Uroczyste powitanie oddziałów Wojska Polskiego powracających z ćwiczeń wojskowych było wydarzeniem o znaczeniu politycznym wykraczającym poza granice Bydgoszczy, odnotowanym w obszernych, entuzjastycznych artykułach przez chyba wszystkie polskie gazety. Wielka defilada wojskowa w latach zaostrzających się stosunków międzynarodowych miała pokazać siłę Polski oraz być okazją zamanifestowania powszechnego poparcia społeczeństwa dla wojska i jej wodza naczelnego Marszałka Śmigłego-Rydza.

Marszałek Rydz Śmigły na trybunie Obserwatorzy i widzowie na trybunie

Marszałek Rydz Śmigły na trybunie
(NAC, sygn. 1-W-970-3)

 

Obserwatorzy i widzowie na trybunie
(NAC, sygn. 1-W-970-4)

 Defilujące pododdziały wojskowe  Defilujące pododdziały wojskowe

Defilujące pododdziały wojskowe
(NAC, sygn. 1-W-970-1 i APB, sygn. 68/515)  

W hołdzie Józefowi Piłsudskiemu

W latach międzywojennych znaczna część społeczeństwa polskiego ze szczególnym kultem odnosiła się do Pierwszego Marszałka Józefa Piłsudskiego. Stowarzyszenia związane z obozem sanacyjnym organizowały uroczyste obchody jego imienin w dniu 19 marca. Po śmierci jeszcze bardziej uroczyście obchodzono kolejne rocznice zgonu. Także Bydgoszcz włączyła się do tych obchodów. Między innymi upamiętniono jego pobyt w mieście specjalną tablicą oraz pomnikiem na terenie Szkoły Podchorążych.

 Odsłonięcie popiersia ma terenie Szkoły Podchorążych  Tablica poświęcona J. Piłsudskiemu

Odsłonięcie popiersia ma terenie Szkoły Podchorążych
(NAC, sygn. 1-U-461-2)

Tablica poświęcona J. Piłsudskiemu
(NAC, sygn. 1-U-411a-2)

 Odsłonięcie popiersia ma terenie Szkoły Podchorążych

Tablica poświęcona J. Piłsudskiemu
(NAC, sygn. 1-U-411a-2)

W międzywojennej Bydgoszczy organizowano także szereg mniejszych uroczystości patriotycznych. Systematycznie co roku przypominano dzień powrotu Bydgoszczy do Macierzy. Był corocznym źródłem ożywiania nastrojów patriotycznych.

Bydgoszczanie pamiętali o poległych w walkach o niepodległość, stawiali ku ich pamięci pomniki. Szczególnym miejscem pamięci i hołdu Bydgoszczan był Pomnik Nieznanego Powstańca. Był to obowiązkowy punkt imprez patriotycznych organizowanych przez miejscowe władze i organizacje, takie jak Towarzystwo Gimnastyczne Sokół, Związek Hallerczyków czy Związek Powstańców i Wojaków. 

Nietypową okazję do okazywania patriotyzmu stwarzało bydgoskie wioślarstwo, szczególnie podczas międzynarodowych zawodów organizowanych na torze w Brdyujściu pod protektoratem Prezydenta RP. Wyrazem tej radości było uroczyste przywitanie medalistów olimpijskich z Los Angeles na bydgoskim dworcu kolejowym.

Szczególnym zainteresowaniem mieszkańców cieszyły się imprezy organizowane przez miejscowe jednostki wojskowe, m.in. 62 Pułk Piechoty Wielkopolskiej czy promocje w Szkole Podchorążych.

Okazję do świętowania w duchu patriotycznym dawały obchody świąt państwowych, takich jak 3 Maja. Szczególnie uroczyście obchodzono te w 1939 r., w obliczu zagrożenia wojennego. Mniej utrwalił się zwyczaj obchodu Święta Niepodległości 11 Listopada.

W manifestacjach Bydgoszczan w międzywojennej Bydgoszczy nieodłącznym punktem były uroczystości kościelne i udział duchownych. Niekiedy też bydgoski kościół był organizatorem dużych ogólnomiejskich manifestacji, jak XV Zjazd katolicki w 1935.

 

Stanisław Błażejewski

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2016-11-08
Data publikacji:2016-11-08
Osoba sporządzająca dokument:Stanisław Błażejewski
Osoba wprowadzająca dokument:Bartłomiej Pasieka
Liczba odwiedzin:1521